Policja może zatrzymać telefon, jeżeli urządzenie lub zapisane na nim dane mogą stanowić dowód w sprawie. Właściciel powinien otrzymać dokument potwierdzający zatrzymanie, może żądać zatwierdzenia czynności, a po ustaniu potrzeby procesowej domagać się zwrotu urządzenia. Zatrzymanie telefonu nie oznacza jednak automatycznie nieograniczonego prawa do przeglądania całej jego zawartości.

Kiedy policja może zatrzymać telefon?

Telefon może zostać zatrzymany, jeżeli może stanowić dowód w postępowaniu albo zawierać informacje mające znaczenie dla sprawy.

W praktyce organy ścigania mogą interesować między innymi:

• wiadomościami SMS,
• rozmowami prowadzonymi przez komunikatory,
• zdjęciami i nagraniami,
• historią połączeń,
• danymi lokalizacyjnymi,
• dokumentami zapisanymi w urządzeniu,
• historią wyszukiwania,
• kontaktami i danymi powiązanych osób.

Kodeks postępowania karnego przewiduje, że rzeczy mogące stanowić dowód należy wydać na żądanie sądu lub prokuratora, a w przypadkach niecierpiących zwłoki również na żądanie Policji lub innego uprawnionego organu. Osoba posiadająca rzecz powinna zostać najpierw wezwana do jej dobrowolnego wydania.

Czy policja może zabrać telefon bez postanowienia prokuratora?

Tak, w przypadku niecierpiącym zwłoki telefon może zostać zatrzymany bez wcześniejszego okazania postanowienia sądu lub prokuratora.

Nie oznacza to jednak, że czynność nie podlega kontroli. Jeżeli Policja zatrzymała telefon, działając we własnym zakresie, osoba wydająca urządzenie ma prawo niezwłocznie zażądać sporządzenia i doręczenia postanowienia sądu lub prokuratora zatwierdzającego zatrzymanie. Zgodnie z Kodeksem postępowania karnego doręczenie powinno nastąpić w terminie 14 dni od zatrzymania rzeczy.

Żądanie zatwierdzenia warto zgłosić do protokołu albo bezpośrednio po dokonaniu czynności, tak aby pozostał po nim ślad w dokumentacji.

Czy trzeba dobrowolnie oddać telefon?

Osoba posiadająca telefon powinna zostać wezwana do jego dobrowolnego wydania. Jeżeli odmówi, organ może w określonych warunkach dokonać przymusowego odebrania rzeczy.

Dobrowolne wydanie nie oznacza jednak, że osoba zrzeka się praw do urządzenia albo akceptuje dowolny sposób wykorzystania znajdujących się na nim danych. Istotne pozostają podstawa zatrzymania, zakres prowadzonej czynności i jej prawidłowe udokumentowanie.

Przed wydaniem telefonu warto ustalić:

• kto żąda wydania urządzenia,
• na jakiej podstawie działa,
• jakiej sprawy dotyczy zatrzymanie,
• czy zatrzymanie obejmuje urządzenie, dane czy oba te elementy,
• jaki dokument zostanie wydany właścicielowi,
• czy można zażądać zatwierdzenia czynności.

Nie należy utrudniać legalnie prowadzonej czynności. Można jednak żądać wyjaśnienia jej podstawy oraz dokładnego opisania zatrzymywanego urządzenia.

Jaki dokument powinien otrzymać właściciel telefonu?

Zatrzymanie telefonu powinno zostać odpowiednio udokumentowane. Urządzenie powinno być opisane w sposób pozwalający na jego późniejszą identyfikację.

W dokumentacji warto sprawdzić przede wszystkim:

• markę i model telefonu,
• kolor urządzenia,
• numer IMEI lub numer seryjny, jeżeli został zapisany,
• stan techniczny telefonu,
• obecność karty SIM,
• obecność karty pamięci,
• dodatkowe akcesoria przekazane razem z urządzeniem,
• datę i godzinę zatrzymania,
• jednostkę prowadzącą czynność,
• sygnaturę sprawy, jeżeli została podana.

Jeżeli opis jest niepełny albo niezgodny ze stanem faktycznym, warto zgłosić zastrzeżenie przed podpisaniem protokołu.

Dokładny opis ma znaczenie również przy późniejszym składaniu wniosku o zwrot telefonu.

Czy policja może przeglądać wiadomości i zdjęcia w telefonie?

Zatrzymanie samego urządzenia i dostęp do zapisanych na nim danych nie są dokładnie tym samym zagadnieniem.

Przepisy dotyczące zatrzymania rzeczy i przeszukania stosuje się odpowiednio również do danych znajdujących się w systemach informatycznych i na nośnikach, w tym do korespondencji elektronicznej. Dostęp do treści telefonu może obejmować wiadomości, zdjęcia, nagrania, historię lokalizacji i inne informacje należące do sfery prywatności użytkownika.

Rzecznik Praw Obywatelskich wskazywał, że zapoznawanie się z zawartością telefonu wyłącznie w formie tzw. oględzin wewnętrznych może nie zapewniać właścicielowi wystarczających gwarancji prawnych. W ocenie RPO, gdy celem działania jest odczytanie wiadomości, lokalizacji albo innych danych, właściwą czynnością powinno być przeszukanie urządzenia na podstawie art. 236a Kodeksu postępowania karnego.

Oznacza to, że nie należy automatycznie zakładać, iż samo fizyczne zatrzymanie telefonu uprawnia organ do nieograniczonego przeglądania całej jego zawartości bez określenia celu i podstawy czynności.

Czy policja może żądać kodu PIN lub hasła do telefonu?

Ocena obowiązku podania kodu PIN, hasła lub danych biometrycznych zależy od okoliczności sprawy oraz statusu procesowego osoby, od której organ żąda dostępu.

Inaczej może wyglądać sytuacja świadka, inaczej właściciela rzeczy niezwiązanego bezpośrednio z zarzutami, a jeszcze inaczej osoby podejrzewanej lub podejrzanej.

Znaczenie ma także to, czy podanie hasła mogłoby prowadzić do ujawnienia informacji obciążających osobę, której telefon zatrzymano.

Nie należy składać pochopnych oświadczeń ani podejmować decyzji bez świadomości możliwych skutków procesowych. W sprawach, w których telefon może zawierać materiał odnoszący się bezpośrednio do podejrzeń lub zarzutów, zasadne jest szybkie skorzystanie z pomocy adwokata w sprawach karnych.

Czy policja może skopiować całą zawartość telefonu?

W toku analizy urządzenia możliwe jest zabezpieczenie danych znajdujących się w pamięci telefonu. W praktyce może to polegać między innymi na wykonaniu kopii danych albo obrazu pamięci urządzenia do dalszej analizy.

Zakres zabezpieczenia powinien jednak pozostawać związany z celem prowadzonego postępowania.

Telefon może zawierać ogromną ilość informacji niezwiązanych ze sprawą, w tym dane:

• rodzinne,
• zdrowotne,
• finansowe,
• zawodowe,
• objęte tajemnicą komunikowania się,
• dotyczące osób trzecich.

RPO zwraca uwagę, że dostęp do zawartości telefonu stanowi poważną ingerencję w prywatność, tajemnicę komunikowania się i prawo własności. Właśnie dlatego istotne są proporcjonalność czynności, określenie jej celu i zapewnienie właścicielowi odpowiednich gwarancji procesowych.

Czy telefon może zostać zatrzymany podczas przeszukania mieszkania?

Tak. Telefon często zostaje zabezpieczony podczas przeszukania mieszkania, pojazdu, miejsca pracy albo rzeczy osobistych.

Jeżeli istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że w danym miejscu znajduje się rzecz mogąca stanowić dowód, organ może przeprowadzić przeszukanie w celu jej odnalezienia.

W takim przypadku należy odróżnić:

• podstawę przeszukania pomieszczenia,
• podstawę zatrzymania telefonu,
• podstawę dostępu do danych zapisanych w urządzeniu.

Każda z tych czynności może wymagać odrębnej oceny.

Czy policja może zabrać telefon należący do innej osoby?

Telefon może zostać zatrzymany także wtedy, gdy nie należy do osoby podejrzewanej, ale według organu może zawierać dowody związane ze sprawą.

Może to dotyczyć telefonu:

• małżonka,
• partnera,
• pracownika,
• pracodawcy,
• członka rodziny,
• świadka,
• właściciela firmy,
• osoby, która udostępniła urządzenie komuś innemu.

Prawo własności nie wyklucza zatrzymania rzeczy, jeżeli może mieć ona znaczenie dowodowe. Właściciel nadal może jednak kwestionować zasadność zatrzymania i domagać się zwrotu telefonu, gdy urządzenie przestanie być potrzebne.

Jak długo policja może trzymać telefon?

Przepisy nie określają jednego, uniwersalnego terminu, po którym każdy zatrzymany telefon musi zostać zwrócony.

Czas zatrzymania zależy między innymi od:

• zakresu prowadzonego postępowania,
• konieczności wykonania ekspertyzy,
• ilości danych do zabezpieczenia,
• potrzeby przeprowadzenia analizy informatycznej,
• statusu telefonu jako dowodu rzeczowego,
• decyzji prokuratora lub sądu.

Telefon nie powinien jednak pozostawać w dyspozycji organów dłużej, niż jest to potrzebne dla celów postępowania.

Jeżeli zatrzymanie lub przeszukanie nastąpiło bez uprzedniego polecenia sądu albo prokuratora i czynność nie została zatwierdzona w ciągu siedmiu dni, zatrzymane rzeczy powinny zostać niezwłocznie zwrócone, z wyjątkiem sytuacji określonych w przepisach dotyczących dobrowolnego wydania.

Kiedy można złożyć wniosek o zwrot telefonu?

Wniosek o zwrot można rozważyć, gdy telefon nie jest już potrzebny dla prowadzonego postępowania albo dalsze zatrzymywanie całego urządzenia wydaje się nieproporcjonalne.

Może to mieć miejsce na przykład wtedy, gdy:

• wykonano już kopię potrzebnych danych,
• analiza urządzenia została zakończona,
• telefon nie zawiera informacji istotnych dla sprawy,
• zatrzymanie urządzenia nie zostało prawidłowo zatwierdzone,
• postępowanie zostało zakończone,
• dalsze przechowywanie telefonu nie ma uzasadnienia dowodowego.

Wniosek powinien precyzyjnie identyfikować telefon i wskazywać, dlaczego jego dalsze zatrzymywanie nie jest konieczne.

Warto podać:

• sygnaturę sprawy,
• markę i model urządzenia,
• numer IMEI, jeżeli jest znany,
• datę zatrzymania,
• dokument potwierdzający własność,
• argumenty przemawiające za zwrotem.

Sam fakt, że telefon jest potrzebny właścicielowi do pracy lub codziennego funkcjonowania, może nie wystarczyć. Należy przede wszystkim wykazać brak dalszej potrzeby procesowej.

Do kogo złożyć wniosek o zwrot telefonu?

Adresat wniosku zależy od etapu postępowania.

Na etapie postępowania przygotowawczego będzie to zazwyczaj prokurator prowadzący albo nadzorujący sprawę. Po skierowaniu sprawy do sądu decyzja może należeć do sądu.

Przed złożeniem pisma warto ustalić:

• gdzie znajdują się akta,
• kto obecnie prowadzi postępowanie,
• czy telefon został uznany za dowód rzeczowy,
• czy wykonano już analizę urządzenia,
• czy wydano rozstrzygnięcie dotyczące dalszego przechowywania rzeczy.

Wniosek powinien być oparty na konkretnej sytuacji procesowej, a nie wyłącznie na ogólnym żądaniu oddania telefonu.

Czy można złożyć zażalenie na zatrzymanie telefonu?

Na zatrzymanie rzeczy oraz związane z nim czynności mogą przysługiwać środki prawne pozwalające kwestionować ich zasadność, legalność lub prawidłowość.

Analizy może wymagać między innymi:

• brak wystarczającej podstawy zatrzymania,
• brak związku telefonu ze sprawą,
• niewłaściwe zatwierdzenie czynności,
• zbyt szeroki dostęp do danych,
• zatrzymywanie telefonu mimo zakończenia analizy,
• nieprawidłowe opisanie urządzenia,
• naruszenie tajemnicy prawnie chronionej,
• nieproporcjonalność działań organu.

Dobór właściwego środka zależy od treści wydanych postanowień i etapu sprawy. Dlatego przed jego wniesieniem należy przeanalizować protokół, pokwitowanie oraz ewentualne postanowienie o zatwierdzeniu zatrzymania.

Co zrobić bezpośrednio po zatrzymaniu telefonu?

Po zatrzymaniu urządzenia należy przede wszystkim zabezpieczyć dokumentację i ustalić podstawowe informacje o sprawie.

Warto:

1. Zachować protokół lub pokwitowanie zatrzymania.
2. Sprawdzić, czy telefon został prawidłowo opisany.
3. Zanotować datę, godzinę i miejsce czynności.
4. Ustalić nazwę jednostki prowadzącej sprawę.
5. Zapisać sygnaturę postępowania.
6. Zażądać zatwierdzenia zatrzymania, jeżeli czynność przeprowadzono bez wcześniejszego postanowienia.
7. Ustalić, czy organ żądał hasła lub odblokowania urządzenia.
8. Niezwłocznie zmienić hasła do kont, jeżeli istnieje ryzyko dostępu przez osoby nieuprawnione, o ile działanie to nie narusza wydanych zgodnie z prawem zakazów i nie prowadzi do usunięcia danych mogących stanowić dowód.
9. Skonsultować sytuację z adwokatem, jeżeli telefon zawiera dane związane z prowadzoną sprawą.

Nie należy zdalnie usuwać danych, resetować urządzenia ani podejmować działań mogących zostać uznanych za niszczenie lub ukrywanie materiału dowodowego.

Czy zatrzymanie telefonu oznacza, że właściciel jest podejrzany?

Nie. Telefon może zostać zatrzymany również od świadka, członka rodziny, pracownika, pracodawcy albo innej osoby posiadającej dane istotne dla postępowania.

Samo zabezpieczenie urządzenia nie przesądza o przedstawieniu zarzutów.

Znaczenie może mieć jednak szerszy kontekst czynności, na przykład:

• pytania zadawane przez funkcjonariuszy,
• zakres przeszukania,
• rodzaj poszukiwanych danych,
• zatrzymanie innych urządzeń lub dokumentów,
• wezwanie na przesłuchanie,
• informacje o charakterze prowadzonego postępowania.

Jeżeli okoliczności wskazują, że organy mogą traktować właściciela telefonu jako osobę związaną z podejrzeniem popełnienia przestępstwa, warto możliwie szybko ustalić jego status procesowy.

FAQ o telefon zatrzymany przez policję

Czy policja może zatrzymać prywatny telefon służbowy?

Tak, jeżeli telefon lub zapisane na nim dane mogą mieć znaczenie dla postępowania. W przypadku telefonu służbowego mogą pojawić się dodatkowe kwestie związane z własnością urządzenia, danymi przedsiębiorstwa, tajemnicą zawodową i informacjami innych pracowników.

Czy można odzyskać kartę SIM przed zwrotem telefonu?

Można złożyć wniosek o wydanie karty SIM albo innego elementu urządzenia, jeżeli nie jest on potrzebny dla postępowania. Decyzja zależy od tego, czy karta lub zapisane na niej dane mają znaczenie dowodowe.

Czy policja może odczytać usunięte wiadomości?

W zależności od modelu telefonu, rodzaju pamięci i sposobu usunięcia danych możliwe może być odzyskanie części informacji przez specjalistów. Nie należy jednak zakładać, że każda usunięta wiadomość może zostać odzyskana ani że każda analiza przyniesie pełne wyniki.

Czy telefon może być zatrzymany na kilka miesięcy?

Tak, w praktyce analiza urządzenia i dalsze wykorzystywanie go jako dowodu mogą trwać wiele miesięcy. Nie oznacza to jednak, że każde długotrwałe zatrzymanie jest automatycznie uzasadnione. Zasadność dalszego przechowywania telefonu można poddać ocenie.

Czy można kupić nowy telefon i odzyskać numer?

Kwestia odzyskania numeru zależy od operatora i statusu karty SIM. Wydanie duplikatu karty nie wpływa samo w sobie na decyzję organu dotyczącą zatrzymanego urządzenia.

Czy policja musi oddać telefon po skopiowaniu danych?

Nie zawsze następuje to automatycznie. Jeżeli urządzenie samo w sobie nie jest już potrzebne, wykonanie kopii danych może przemawiać za jego zwrotem. Organ może jednak uznać, że telefon nadal powinien pozostać zabezpieczony jako dowód.

Czy właściciel może sprawdzić, jakie dane skopiowano?

Zakres dostępu do informacji o przeprowadzonych czynnościach zależy od statusu procesowego osoby, etapu postępowania i możliwości wglądu do akt. W praktyce wymaga to analizy dokumentów znajdujących się w sprawie.

Telefon jest dowodem, ale nie powinien być zatrzymywany dłużej, niż wymaga tego sprawa

Zatrzymanie telefonu może poważnie ingerować w codzienne życie właściciela, jego pracę, dostęp do bankowości, kontakt z rodziną oraz prywatność. Jednocześnie urządzenie może zawierać dane mające istotne znaczenie dla postępowania karnego.

Dlatego każda sprawa wymaga oceny trzech oddzielnych kwestii:

• czy istniała podstawa do zatrzymania urządzenia,
• czy zakres dostępu do danych był prawidłowy,
• czy telefon nadal jest potrzebny organom.

Kancelaria Adwokacka Adwokata Grzegorza Cieślika zapewnia pomoc prawną w sprawach karnych, w tym w sprawach dotyczących przeszukania, zatrzymania telefonu, dostępu do danych, zwrotu rzeczy oraz sytuacji osób podejrzanych i oskarżonych.

Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy protokołu, postanowień wydanych w sprawie i aktualnego statusu procesowego osoby, której telefon został zatrzymany.